Walka o rzeki doliny Białej Przemszy

Przez ponad czterdzieści lat kopalnia cynku i ołowiu Olkusz-Pomorzany wypompowywała wodę z wyrobisk i zrzucała ją do rzek. Dzięki tej wodzie płynęły Sztoła, Baba i Biała – dopływy Białej Przemszy – a wokół nich żył bogaty ekosystem, z którego korzystali wędkarze, kajakarze i turyści.

Jak do tego doszło

• 2020 – koniec wydobycia w kopalni Olkusz-Pomorzany. Decyzja o jej likwidacji pozwoliła całkowicie zaprzestać zrzutu wód kopalnianych do Sztoły, Baby i Białej.
• czerwiec 2021 – alarmujemy: „Katastrofa ekologiczna, a władze samorządowe i państwowe milczą”.
• 4 grudnia 2021 – protest „Niech rzeki płyną” na placu Wolności w Dąbrowie Górniczej, z udziałem członków naszego Związku.
• grudzień 2021 – o zagrożeniu piszą ogólnopolskie media; hydrolog prof. Mariusz Czop ostrzega przed „potężną szkodą” w środowisku.
• styczeń 2022 – wyłączenie pomp i rozpoczęcie zatapiania kopalni. 15 stycznia prezes Włodzimierz Wieczorek wysyła listy interwencyjne do najważniejszych osób w państwie. Sztoła wysycha na odcinku około 14 kilometrów; dokumentujemy to na zdjęciach z 14 i 15 stycznia.
• marzec–kwiecień 2022 – sprawa trafia na posiedzenie senackiej Komisji Nadzwyczajnej do spraw Klimatu. Komisje Senatu i Sejmu potwierdzają, że doszło do wielkiej szkody w środowisku przyrodniczym i społecznym.
• lipiec 2022 – zawiadamiamy Prokuraturę Regionalną w Katowicach o uchwale komisji senackiej i o szkodach w regionie.
• 15 października 2022 – XXXI Ekorajd prowadzi młodzież korytem rzeki Sztoły, które jest już suche.
• 2023 – kontynuujemy interwencje, m.in. na spotkaniu z posłami w Ryczowie.

Co straciliśmy

Rzek nie udało się uratować. Sztoła zniknęła, Baba płynie tylko po deszczach, a Biała Przemsza ma znacznie mniej wody. Łącznie wyschło lub straciło większość przepływu około 40 kilometrów rzek w rejonie Olkusza, Bukowna i Sławkowa. Jednocześnie podnoszące się wody podziemne tworzą na terenach pogórniczych zapadliska i podtopienia.

Dlaczego o tym piszemy

Bo pamięć o dolinie, jaką znaliśmy, jest częścią historii regionu – tak samo jak pamięć o powstańcach styczniowych, którą pielęgnuje Sławkowska Syberiada. Dokumentujemy to, co się stało, i prowadzimy młodzież tam, gdzie kiedyś płynęła woda, żeby wiedziała, czego nie wolno powtórzyć.

Więcej: wszystkie wpisy o ochronie środowiska oraz sprawozdanie z działalności za 2022 rok.