Węzeł gordyjski w Trybunale Konstytucyjnym

Tekst Stowarzyszenia „Unia dla Sosnowca” – jednego z członków założycieli Związku Stowarzyszeń „Zielony Ring Przemszy”. Autor: Włodzimierz Wieczorek.

„Nic nie jest takie, jak się wydaje”

POLSKA jest państwem prawnym, którego prawami podstawowymi są postanowienia Konstytucji o czym mówi jej preambuła i na którą powołuje się słusznie Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu do wyroku z dnia 9.03.2016r w sprawie nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

Jeżeli tak to w naszym państwie decydujący głos ma nie Sejm nie Prezydent i nie Trybunał lecz PRAWO.

Tak więc TK nie może stanowić prawa ani stawiać się ponad prawem, ponieważ jego kompetencje określa art188 Konstytucji i nie może poza ten zakres kompetencji wychodzić i oceniać regulaminy i uchwały wewnętrzne Sejmu.

Trybunał jest niezawisły ale podlega postanowieniom Konstytucji (art. 195 pkt 1).

Oczywiście problem interpretacji stosowania prawa został upolityczniony, gdyż jest to korzystne dla obu zwaśnionych stron i żeby go rozwiązać dla dobra kraju musiałoby dojść do porozumienia obu zwaśnionych stron ponad podziałami, co na razie w obecnej sytuacji społeczno-politycznej jest niemożliwe.

Tak więc jedynym racjonalnym sposobem jest przymuszenie stron do kompromisowego a jednocześnie prawidłowego z punktu widzenia prawa rozwiązania.

Takim sposobem jest znalezienie takiego arbitra, któremu musiałyby się podporządkować nie tylko rywalizujące ze sobą partie ale również Trybunał Konstytucyjny a takim ARBITREM jest wbrew powszechnym opiniom jest Konstytucja - niedoskonała lecz której podlegają sędziowie TK( Dura lex, sed lex).

Jednym z największych chorób polskiego systemu prawnego jest, bardzo częste złe stosowanie prawa o czym pisałem w poprzednim artykule pt. „Wykładnia i Stosowanie Prawa w Polsce a Konstytucja”.

Choroba ta dotknęła również Trybunał Konstytucyjny, mimo, że rzekomo składa się on z najwybitniejszych znawców prawa.

Choroba ta ujawniła się w werdyktach Trybunału Konstytucyjnego, który orzeka raz zgodnie z duchem Konstytucji i tym samym zgodnie z nią a drugi raz orzeka niezgodnie z duchem Konstytucji, czyli niezgodnie z Konstytucją a przecież jej podlega.

W wyroku z dnia 9 marca 2016r. Trybunał słusznie odwołuje się do podstawowej zasady wykładni prawa tj do zasady ,że ustawy winny być interpretowane dla zachowania ich ducha tj. w tym przypadku co reprezentant Suwerena uchwalając Konstytucję chciał osiągnąć.

Benignius leges interpretandae sunt quo voluntas earum conservetur

Co prawda TK nie nazywa tej zasady ale ją stosuje pisząc w orzeczeniu ,że postanowienia w/w ustawy tj. wymóg 2/3 głosów. w orzekaniu wyroków, pełny skład sędziowski, rozpatrywanie spraw wg kolejności wpływu, brak vacatio legis, możliwość wygaszania mandatów przez Sejm uniemożliwią Trybunałowi Konstytucyjnemu.” rzetelne sprawne działanie oraz ingerując w jego niezależność i odrębność od pozostałych władz, naruszają zasady państwa prawnego”.

Biorąc pod uwagę logikę i pragmatykę taka sytuacja na pewno by nastąpiła – co niezgodne byłoby z tym co chciał osiągnąć Suweren tj. z tym aby Trybunał działał efektywnie i aby nie był sparaliżowany. Tak więc TK słusznie uważa zapisy tej ustawy za niezgodne z Konstytucją.

Jest jednak druga strona medalu – wyrok TK i jego orzeczenie z 3 grudnia 2015r. w sprawie zgodności ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

Tu jest to co pisałem wyżej jest to zlekceważenie ducha ustawy zasadniczej, gdyż ustosunkowując się do ustawy z dnia 25.06.2015r (DzU poz. 1064) a konkretnie do jej art. 137 TK zupełnie pomija to co chciał osiągnąć Suweren postanawiając w art.194 Konstytucji.

Akt wyborczy jest emanacją woli narodu i od tego momentu do następnych wyborów należałoby liczyć kadencyjność Sejmu. A jeżeli w tym okresie kończy się kadencyjność starych sędziów TK do wybór nowych sędziów należy do Sejmu z tego okresu a nie do Sejmu poprzedniego.

TK sam niekonsekwentnie w swoim uzasadnieniu wyroku na str. 61 stwierdził:

Wybór sędziów nie może być dokonany z góry (przed czasem) w stosunku do stanowisk sędziowskich, które zostaną zwolnione dopiero w trakcie kadencji przyszłego Sejmu.

.

Tak więc w/w wyrok TK był wydany post factum a ustawa a z art. 137 była i sam wybór sędziów był dokonany przed faktem ogłoszenia przez Prezydenta pierwszego posiedzenia nowego Sejmu w związku z czym nie można było z góry ustalić tzw. formalnego terminu rozpoczęcia kadencji i gdyby na 5 listopada 2015r. Prezydent zwołał posiedzenie nowego Sejmu to wszyscy wybrani sędziowie byliby sędziami warunkowymi.

W związku z powyższym należało zakwestionować cały artykuł 137 tj. uznać za nieważne wybranie 5 sędziów TK a nie dwóch.

Uchwalający Konstytucję (przedstawiciel Suwerena) chciałby aby wybory sędziów nie odbywały się przed czasem i zachowały ideę pluralizmu. A na pewno nie chciałby aby formalne terminy były ważniejsze od aktów wyborczych i decydowały o tym który Sejm ma wybierać sędziów TK.

Natomiast Trybunał Konstytucyjny zastosował wykładnię nie wg. ducha prawa ale wg. litery prawa, co jest niezgodne z Konstytucją.

TK w wyroku z 9 marca 2016r. zastosował zasadę interpretacji zgodnej z duchem prawa a w tym przypadku jej nie zastosował mimo, że w każdym wątpliwym interpretacyjnie przypadku do tego był zobowiązany.

Jest jeszcze jedna bardzo ważna sprawa rzadko ostatnio podnoszona a mianowicie sprzeniewierzenie się przez trzech sędziów TK podstawowego przykazania sędziowskiego a mianowicie zasady bezstronności.

Zasada ta zapisana jest również w Konstytucji art. 195 pkt 3

...nie mogą... ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezależnością sądów i niezawisłością sędziów”.

Natomiast 3 sędziów TK uczestniczyło w pracach partii politycznej PO nad ustawą sejmową , która mimo tego została przez ogół i również samą TK uznana w części za niekonstytucyjną. Sędziowie ci nie tylko popełnili przestępstwo sędziowskie ale okazali niekompetentnymi prawnikami co tym samym narazili na szwank nie tylko swoje dobre imię ale również prestiż Trybunału i całego środowiska sędziowskiego.

Powracając do początku mego artykułu to nawoływanie do rozmów i kompromisu tylko dwie zwaśnione strony tj. PO i PiS jest działaniem nierealnym, gdyż trwanie tego konfliktu jest w obopólnym ich interesie a Polska i jej obywatele tracą na tym prestiżowo i materialnie.

Jeżeli więc w państwie polskim PRAWO decyduje i jest najważniejsze to przede wszystkim prawnicy powinni wziąć sprawy w swoje ręce i podyktować rozwiązanie kompromisowe a nie załamywać ręce i twierdzić, że jest PAT.

Tak więc aby środowisko prawnicze nie straciło swojego prestiżu i zaufania społeczeństwa polskiego powinno nie tylko przyjrzeć się wyrokowi TK z 3 grudnia 2015r. ale przede wszystkim zawnioskować do Zebrania Ogólnego Sędziów TK aby trzech sędziów ,którzy sprzeniewierzyli się bezstronności i niezawisłości sędziów a przy tym okazali się niekompetentni podali się do dymisji.

W ich miejsce można by było zaprzysiąc wcześniej wybranych sędziów przez PO, a nowy Przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego dopuściłby do pracy trzech sędziów wybranych i zaprzysiężonych.

PiS z kolei też musiałby iść na kompromis i uznać i wydrukować wyroki TK.

Tym sposobem wyroki TK jako ostateczne zostałyby utrzymane w mocy a autorytet TK zostałby nienaruszony, a środowisko sędziowskie oczyściłoby swoje szeregi i tym samym wzmocniłoby swoją powagę wśród społeczeństwa.

Środowisko prawnicze tj. Krajowa Rada Sądownictwa ,Naczelna Rada Adwokacka, Prezes SN, profesorowie z UJ – już się zaangażowali w obronę demokracji w Polsce a teraz powinni zaangażować się w prawne rozwiązanie konfliktu dla dobra kraju i własnego środowiska.

Ja podaję jeden prosty sposób, który przeciąłby ten węzeł gordyjski.

Jeśli prawnicy uważają że sposób jest zły albo nierealny niech wymyślą lepszy bo to ich obowiązek wobec kraju i swego środowiska.

Konkludując tylko duża aktywność środowiska prawniczego i współpraca trzech a nie dwóch stron, może spowodować przecięcie tego węzła gordyjskiego.

Inne działania są skazane na niepowodzenie.

Sosnowiec, dnia 12 marca 2016 roku

Włodzimierz Wieczorek
Prezes Związku Stowarzyszeń ZRP